altmarius

cultură şi spiritualitate

Charles King
Państwowy Instytut Wydawniczy
Państwowy Instytut Wydawniczy

Najpierw szkoła Annales, a w ślad za nią rzesz błyskotliwych autorów francuskich i anglosaskich przyzwyczaili nas trochę do nietuzinkowego ujęcia historiograficznego, jakim jest „historia rzeczy i uczuć”. Mamy więc, również na półkach księgarskich w Polsce, „Historię łzy” „Historię kawy” i „Historię ojcostwa” – przy czym w żadnym z tych przypadków nie idzie o dzieje pojedynczego sztućca, napoju czy relacji w obrębie jednego pokolenia, lecz o ewolucję danego zjawiska, obyczaju lub postawy, o rolę odgrywaną przez kawę w handlu, w kuchni i w życiu codziennym, o przemiany ojcostwa od Rzymian po pokolenie Y.

W jednej z wczesnych grotesek Mrożka pojawia się „triumfalny pochód przez dzieje pompy ssąco-tłoczącej”. Otóż pozycje nowej historiografii uznać można za swoisty „triumfalny pochód przez dzieje łyżeczki do kawy” – tyle że bez bombastyczności i napuszenia właściwych wczesnemu PRL-owi, z miejscem na estetykę łyżki, zmianę kształtu łyżki i łyżki uprowadzane przez sroki. Kolejni historycy piszą zatem o widelcach, powozach, perukach, brudzie i mydle, mapach, biletach i filodendronach. Ale o morzu? 

Oczywiście pisane o morzu zaczęło się dużo wcześniej – o morzu jako o polu bitwy (kłania się Herodot), potem zaś o wyprawach morskich, admirałach, portach i flotyllach, o wielkich dniach małej floty. W każdym z tych tytułów morze było jednak tylko tłem czy raczej fundamentem (płynnym), na którym rozgrywały się czysto ludzkie sprawy. Ale napisać historię, w której morze odgrywałoby rolę główną, było nie przedmiotem, lecz podmiotem dziejów, warunkowało los mieszkających nad jego brzegami ludzi i walczących o niepochwytne granice państw? Historię, która opisywałaby dzieje nadmorskich cywilizacji, nie tylko polityczne i militarne, lecz również handlowe, społeczne i kulturowe? Historię, w której morze (a właściwie konkretne Morze) okazywałoby się czynnikiem determinującym powodzenie dynastii, religii i ideologii, krucjat i kontrofensyw, które w dodatku swoimi wpływami sięgałoby (niczym Księżyc, wywołujący nomen omen, przypływy) nie tylko kilku portów i osad rybackich, lecz na setki kilometrów w głąb kontynentów. Wydawałoby się, że istnieje jedna taka książka – „Solaris” Lema, należąca jednak do klasyki fantastyki naukowej, nie historiografii. Okazuje się jednak, że jest inny tytuł o podobnych ambicjach: wydane właśnie „Dzieje Morza Czarnego” Charlesa Kinga. 

Być może byłbym bardziej sceptyczny wobec „historii akwenu”, być może uznałbym ją za humbug wydawców („no tak, kilka rozdziałów o Bizancjum, żegludze i połowach u ujścia Dunaju, połączonych jedynie efektownym tytułem”), gdyby nie nazwisko autora. Już w wydanych przed kilku laty monografiach historycznych Istambułu („O północy w Pera Palace”), a następnie Odessy („Geniusz i śmierć w mieście snów”) widać było, że nawet, jeśli kariera Kinga rozwija się w najlepsze na Georgetown University, środek jego świata mieści się na innej półkuli, gdzieś na chybotliwym promie między Krymem, Bosforem i Trebizondą: a kolejne, niewydane jeszcze w Polsce książki, traktujące m.in. o historii Mołdawii oraz Kaukazu, potwierdzają tę opinię. 

„Dzieje Morza Czarnego” są przy tym, w odróżnieniu od jego teoretyzujących prac traktujących o ewolucji nacjonalizmów czy koncepcji „rasy”, soczyste, krwiste, wrzące od konkretu. Autor potraktował temat z niezwykłą dyscypliną – niezbędną, gdy patrzy się na jakiś obszar z perspektywy czterech tysiącleci. Świetnym pomysłem (redakcyjnym, ale i ukazującym w wymownym skrócie, na czym polega wyzwanie każdego władcy i dziejopisa, który zajmuje się Morzem Czarnym) było zatytułowanie przez Kinga każdego z wielkich rozdziałów nazwą morza, używaną przez dominującą na tych wodach w danym okresie nację (dominującą – albo bodaj pretendującą do kontroli nad całym akwenem). Mamy więc Pontus Euxinus (do upadku Rzymu), najmniej może kojarzone przez polskich czytelników Mare Maggiore w czasach kupców włoskich, potem zaś, kolejno, Karadeniz i Czornoje Morje… W tych ramach zdołał King pomieścić wydarzenia i procesy o różnej skali czasowej, zasięgu i ważności: mamy więc zarówno „wielkie” dzieje Hellenów i Persów, krucjaty, ekspansję Turków i upadek Bizancjum – jak i losy osad, praktyk rybackich, lokalnych herezji i watażków. Co szczególnie ważne, perspektywa autora nie jest w żadnym razie „imperialna”: w „Dziejach…” znalazło się miejsce na ukazanie roli Morza Czarnego w historii Ukraińców i Ukrainy, Gruzinów i Ormian. 

Oczywiście King nie jest pierwszy (który z historyków może o sobie powiedzieć, że jest pierwszy, krom Herodota?) – i w erudycyjnym posłowiu bibliograficznym zdaje sprawę z dokonań poprzedników w zakresie „historii pelagialnej”. Większość polskich czytelników kojarzy Braudela, chociaż King wydaje się nad nim górować zarówno skalą panoramy, jak i dyscypliną pisarską; nikt niemal nie zna pewnie nieprzełożonych jeszcze na polski dziejów Oceanu Indyjskiego i Pacyfiku. Lektura Kinga zaostrza jednak apetyt przede wszystkim na podobnie napisane dzieje Östersjön, Baltijos jūra, Morza Bałtyckiego…

Wojciech Stanisławski


Vizualizări: 1

Adaugă un comentariu

Pentru a putea adăuga comentarii trebuie să fii membru al altmarius !

Alătură-te reţelei altmarius

STATISTICI

Free counters!
Din 15 iunie 2009

200 state 

(ultimul: Micronesia)

Numar de steaguri: 264

Record vizitatori:    8,782 (3.04.2011)

Record clickuri:

 16,676 (3.04.2011)

Steaguri lipsa: 42

1 stat are peste 660,000 clickuri (Romania)

1 stat are peste 100.000 clickuri (USA)

1 stat are peste 40,000 clickuri (Moldova)

2 state au peste 20,000  clickuri (Italia,  Germania)

1 stat are peste 10.000 clickuri (Franta)

6 state au peste 5.000 clickuri (Olanda, Belgia, Marea Britanie, Canada, UngariaSpania )

10 state au peste 1,000 clickuri (Polonia, Rusia,  Australia, IrlandaIsraelGreciaElvetia ,  Brazilia, Suedia, Austria)

50 state au peste 100 clickuri

16 state au un click

Website seo score
Powered by WebStatsDomain

DE URMĂRIT

1.EDITURA HOFFMAN

https://www.editurahoffman.ro/

2. EDITURA ISTROS

https://www.muzeulbrailei.ro/editura-istros/

3.EDITURA UNIVERSITATII CUZA - IASI

https://www.editura.uaic.ro/produse/editura/ultimele-aparitii/1

4. PRINTRE CARTI

http://www.printrecarti.ro/

5. ANTICARIAT ALBERT

http://anticariatalbert.com/

6. ANTICARIAT ODIN 

http://anticariat-odin.ro/

7. TARGUL CARTII

http://www.targulcartii.ro/

8. MAGAZINUL DE CARTE

http://www.magazinul-de-carte.ro/

9. ANTICARIAT PLUS

http://www.anticariatplus.ro/

10. CARTEA DE CITIT

http://www.carteadecitit.ro 11. ANTICARIAT ON-LINE
http://www.carti-online.com/

12. ANTICARIATUL DE NOAPTE

 http://www.anticariatuldenoapte.ro/

13. ANTICARIATUL NOU

http://www.anticariatulnou.ro

14. ANTICARIAT NOU

https://anticariatnou.wordpress.com/

15. ANTICARIAT ALEPH

https://www.anticariataleph.ro/

16. ANTIKVARIUM.RO

http://antikvarium.ro

17.ANTIKVARIUS.RO

https://www.antikvarius.ro/

18. ANTICARIAT LOGOS

http://www.anticariat-logos.ro/

19. ANTICARIAT.NET

http://www.anticariat.net/informatii-contact.php

20. TIMBREE

www.timbree.ro

21. FILATELIE

 http://www.romaniastamps.com/

22 MAX

http://romanianstampnews.blogspot.com

23. STAMPWORLD

http://www.stampworld.com

24. LIBMAG

https://www.libmag.ro/oferta-carti-polirom/?utm_source=facebook-ads-7-99-polirom&utm_medium=banner-facebook&utm_campaign=7-99-polirom-facebook&utm_content=new-3

25. DAFFI'S BOOKS

https://www.daffisbooks.ro 26. MAGIA MUNTELUI

http://magiamuntelui.blogspot.com

27. RAZVAN CODRESCU
http://razvan-codrescu.blogspot.ro/

28.RADIO ARHIVE

https://www.facebook.com/RadioArhive/

29.NATIONAL GEOGRAPHIC ROMANIA

https://www.natgeo.ro/revista

30. SA NU UITAM

http://sanuuitam.blogspot.ro/

31. MIRON MANEGA
http://www.certitudinea.o

32. CERTITUDINEA

www.certitudinea.com

Anunturi

Licenţa Creative Commons Această retea este pusă la dispoziţie sub Licenţa Atribuire-Necomercial-FărăModificări 3.0 România Creativ

Note

Hoffman - Jurnalul cărților esențiale

1. Radu Sorescu -  Petre Tutea. Viata si opera

2. Zaharia Stancu  - Jocul cu moartea

3. Mihail Sebastian - Orasul cu salcimi

4. Ioan Slavici - Inchisorile mele

5. Gib Mihaescu -  Donna Alba

6. Liviu Rebreanu - Ion

7. Cella Serghi - Pinza de paianjen

8. Zaharia Stancu -  Descult

9. Henriette Yvonne Stahl - Intre zi si noapte

10.Mihail Sebastian - De doua mii de ani

11. George Calinescu Cartea nuntii

12. Cella Serghi Pe firul de paianjen…

Continuare

Creat de altmariusclassic Dec 23, 2020 at 11:45am. Actualizat ultima dată de altmariusclassic Ian 24.

© 2021   Created by altmarius.   Oferit de

Embleme  |  Raportare eroare  |  Termeni de utilizare a serviciilor