altmarius

cultură şi spiritualitate

45 lat temu Jerzy Andrzejewski wystosował list do protestujących z Radomia i Ursusa

Warszawa 08.1981. Prozaik, publicysta, felietonista, scenarzysta, działacz opozycji demokratycznej w PRL, współzałożyciel KOR, Jerzy Andrzejewski w domu. Fot. PAP/I. Jarosińska Warszawa 08.1981. Prozaik, publicysta, felietonista, scenarzysta, działacz opozycji demokratycznej w PRL, współzałożyciel KOR, Jerzy Andrzejewski w domu. Fot. PAP/I. Jarosińska

45 lat temu, 28 lipca 1976 r., pisarz Jerzy Andrzejewski wystosował list do represjonowanych przez władze uczestników manifestacji w Ursusie i Radomiu. Był to jeden z pierwszych jawnych przejawów sprzeciwu wobec komunistów po Czerwcu ’76 i ważny krok do powstania Komitetu Obrony Robotników.

W swoim długim życiu Jerzy Andrzejewski przeszedł skomplikowaną drogę – od bycia jednym z najbardziej zaufanych pisarzy hołubionych przez system komunistyczny, przez zepchnięcie na margines ówczesnego życia kulturalnego, aż po uczestniczenie w rodzącej się opozycji politycznej. 

Pod koniec lat czterdziestych stał się jednym z najważniejszych luminarzy kontrolowanego przez reżim życia kulturalnego. Komuniści zdawali się nie pamiętać, że w drugiej połowie lat trzydziestych młody prozaik był uważany za reprezentanta nurtu konserwatywnego, a nawet narodowego. Jego książki niemal „z urzędu” stawały się sztandarowymi dziełami propagandy i lekturami szkolnymi. W 1952 r., podobnie jak wielu innych pisarzy, został posłem na Sejm PRL. Dla polskiej emigracji był symbolem zdrady i zaprzedania się władzom. Czesław Miłosz przedstawił go w „Zniewolonym umyśle” (1953) jako „Alfę”.

Konflikt między Andrzejewskim a komunistami narastał przez wiele lat. W 1959 r. w związku z odmową wydawania miesięcznika „Europa”, którym miał kierować, wystąpił z partii. Mimo to w tym samym roku został wybrany na prezesa Oddziału Warszawskiego Związku Literatów Polskich. Jego poglądy polityczne były coraz bardziej krytyczne wobec rządów Władysława Gomułki. W marcu 1964 r. podpisał „List 34” – protest pisarzy i uczonych w obronie wolności słowa i przeciwko ograniczaniu przydziałów papieru dla wydawnictw. W 1968 r. w liście otwartym zaprotestował przeciwko udziałowi Polski w agresji na Czechosłowację. W styczniu 1976 r. należał do sygnatariuszy „Memoriału 101”, który był wyrazem sprzeciwu wobec wprowadzanych przez władze zmian w Konstytucji PRL.

CZYTAJ TAKŻE
Antoni Słonimski. Warszawa 1956 r. Fot. PAP/A. Mottl

List 34 - pierwszy duży protest wobec polityki kulturalnej władz PRL

Odpowiedzią władz było blokowanie publikacji nowych dzieł Andrzejewskiego. W latach sześćdziesiątych prozaik pracował nad powieścią społeczną „Miazga”. Jej fragmenty ukazały się w 1966 r. 21 lutego 1976 r., a więc kilka tygodni po opublikowaniu „Memoriału 101”, w poufnej instrukcji do pracowników cenzury stwierdzono, że utwory Andrzejewskiego mogą być publikowane jedynie za zgodą kierownictwa Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk.

Brutalnie stłumione przez władze protesty robotnicze w czerwcu 1976 r. stanowiły przełom w kształtowaniu się ruchu dysydenckiego w PRL. W kolejnych tygodniach rozpoczął się proces konsolidowania niewielkiego grona przyszłych twórców Komitetu Obrony Robotników. Już w drugiej połowie lipca 1976 r. członkowie harcerskiej „Czarnej Jedynki” i Klubu Inteligencji Katolickiej jeździli do Radomia, oferując pomoc rodzinom represjonowanych robotników.

28 lipca Andrzejewski wystosował list „Do prześladowanych uczestników robotniczego protestu”. Zapewniał, że środowiska inteligenckie nie ustaną „w staraniach, aby położony został kres prześladowaniom, jakich padliście ofiarami i na jakie nadal jesteście narażeni”. „Domagamy się amnestii dla niewinnie skazanych i uwięzionych, zwolnienia bezpodstawnie aresztowanych, rehabilitacji skrzywdzonych i oszkalowanych, przywrócenia możliwości pracy tym, którzy zostali jej pozbawieni” – dodawał. Nie ukrywał jednocześnie, że sprzeciw może mieć charakter wyłącznie symboliczny. „Moje słowa są tylko słowami, ich ciężar jest niewspółmiernie słaby wobec Waszych cierpień, są one jednak jedyną formą, w jakiej mogę wyrazić swój związek z Wami, moje współczucie i mój sprzeciw” – pisał Andrzejewski. List przedostał się do redakcji paryskiej „Kultury” i tą drogą do szerszych kręgów potencjalnych przeciwników komunistów.

CZYTAJ TAKŻE
Prof. Andrzej Friszke. Fot. PAP/R. Pietruszka

Prof. Friszke: Komitet Obrony Robotników ośmielił innych

List odegrał niezwykle istotną rolę w pierwszych tygodniach niesienia pomocy aresztowanym robotnikom i ich bliskim. Jak wspominał współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników Antoni Macierewicz, kopie maszynopisu listu były zawożone przez niosących pomoc do Radomia i Ursusa i uznawane za swoistą legitymację oraz dowód, że potrzebujący nie są pozostawieni samym sobie. We wrześniu 1976 r. Andrzejewski dołączył do powstającego KOR.

W kolejnych miesiącach zaangażował się w działalność podziemnej oficyny wydawniczej „Nowa”. Jej nakładem w 1979 r. ukazała się wspomniana wcześniej powieść „Miazga”. W oficjalnym obiegu ukazała się w okrojonej wersji w 1981, a w całości w 1992 r. Zaangażowanie w działalność opozycyjną sprawiło, że w tym czasie Andrzejewski był uznawany za jednego z kandydatów do literackiej Nagrody Nobla.

Aktywność pisarza w gronie KOR była bardzo ograniczona z powodu jego pogłębiającej się choroby alkoholowej. Zmarł w nocy z 19 na 20 kwietnia 1983 r.

Michał Szukała (PAP)

szuk / skp /


Vizualizări: 1

Adaugă un comentariu

Pentru a putea adăuga comentarii trebuie să fii membru al altmarius !

Alătură-te reţelei altmarius

STATISTICI

Free counters!
Din 15 iunie 2009

201 state 

(ultimul: Mauritania)

Numar de steaguri: 263

Record vizitatori:    8,782 (3.04.2011)

Record clickuri:

 16,676 (3.04.2011)

Steaguri lipsa: 41

1 stat are peste 660,000 clickuri (Romania)

1 stat are peste 100.000 clickuri (USA)

1 stat are peste 40,000 clickuri (Moldova)

2 state au peste 20,000  clickuri (Italia,  Germania)

1 stat are peste 10.000 clickuri (Franta)

6 state au peste 5.000 clickuri (Olanda, Belgia, Marea Britanie, Canada, UngariaSpania )

10 state au peste 1,000 clickuri (Polonia, Rusia,  Australia, IrlandaIsraelGreciaElvetia ,  Brazilia, Suedia, Austria)

50 state au peste 100 clickuri

16 state au un click

Website seo score
Powered by WebStatsDomain

DE URMĂRIT

1.EDITURA HOFFMAN

https://www.editurahoffman.ro/

2. EDITURA ISTROS

https://www.muzeulbrailei.ro/editura-istros/

3.EDITURA UNIVERSITATII CUZA - IASI

https://www.editura.uaic.ro/produse/editura/ultimele-aparitii/1

4. PRINTRE CARTI

http://www.printrecarti.ro/

5. ANTICARIAT ALBERT

http://anticariatalbert.com/

6. ANTICARIAT ODIN 

http://anticariat-odin.ro/

7. TARGUL CARTII

http://www.targulcartii.ro/

8. MAGAZINUL DE CARTE

http://www.magazinul-de-carte.ro/

9. ANTICARIAT PLUS

http://www.anticariatplus.ro/

10. CARTEA DE CITIT

http://www.carteadecitit.ro 11. ANTICARIAT ON-LINE
http://www.carti-online.com/

12. ANTICARIATUL DE NOAPTE

 http://www.anticariatuldenoapte.ro/

13. ANTICARIATUL NOU

http://www.anticariatulnou.ro

14. ANTICARIAT NOU

https://anticariatnou.wordpress.com/

15. ANTICARIAT ALEPH

https://www.anticariataleph.ro/

16. ANTIKVARIUM.RO

http://antikvarium.ro

17.ANTIKVARIUS.RO

https://www.antikvarius.ro/

18. EDITURA ARGONAUT

https://www.editura-argonaut.ro/

19.EDITURA MEGA

https://edituramega.ro/

20. TIMBREE

www.timbree.ro

21. FILATELIE

 http://www.romaniastamps.com/

22 MAX

http://romanianstampnews.blogspot.com

23. STAMPWORLD

http://www.stampworld.com

24. LIBMAG

https://www.libmag.ro/oferta-carti-polirom/?utm_source=facebook-ads-7-99-polirom&utm_medium=banner-facebook&utm_campaign=7-99-polirom-facebook&utm_content=new-3

25. DAFFI'S BOOKS

https://www.daffisbooks.ro 26. MAGIA MUNTELUI

http://magiamuntelui.blogspot.com

27. RAZVAN CODRESCU
http://razvan-codrescu.blogspot.ro/

28.RADIO ARHIVE

https://www.facebook.com/RadioArhive/

29.NATIONAL GEOGRAPHIC ROMANIA

https://www.natgeo.ro/revista

30. SA NU UITAM

http://sanuuitam.blogspot.ro/

31. MIRON MANEGA
http://www.certitudinea.o

32. CERTITUDINEA

www.certitudinea.com

Anunturi

Licenţa Creative Commons Această retea este pusă la dispoziţie sub Licenţa Atribuire-Necomercial-FărăModificări 3.0 România Creativ

Note

Hoffman - Jurnalul cărților esențiale

1. Radu Sorescu -  Petre Tutea. Viata si opera

2. Zaharia Stancu  - Jocul cu moartea

3. Mihail Sebastian - Orasul cu salcimi

4. Ioan Slavici - Inchisorile mele

5. Gib Mihaescu -  Donna Alba

6. Liviu Rebreanu - Ion

7. Cella Serghi - Pinza de paianjen

8. Zaharia Stancu -  Descult

9. Henriette Yvonne Stahl - Intre zi si noapte

10.Mihail Sebastian - De doua mii de ani

11. George Calinescu Cartea nuntii

12. Cella Serghi Pe firul de paianjen…

Continuare

Creat de altmariusclassic Dec 23, 2020 at 11:45am. Actualizat ultima dată de altmariusclassic Ian 24.

© 2021   Created by altmarius.   Oferit de

Embleme  |  Raportare eroare  |  Termeni de utilizare a serviciilor